Thuế và thủ tục cho hộ kinh doanh thu mua phế liệu (đồng nát) năm 2026

Thu mua phế liệu (thường gọi là buôn đồng nát) là hoạt động kinh doanh phổ biến, tuy nhiên cũng là lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro pháp lý nếu không đăng ký và kê khai thuế đúng quy định.

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh được áp dụng thống nhất theo luật mới, trong đó đặc biệt chú trọng đến việc đăng ký kinh doanh, theo dõi doanh thu thực tế, ghi chép sổ sách và xuất hóa đơn khi cần thiết.

Kinh doanh thu mua phế liệu có bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh không?

Không phải mọi trường hợp thu mua phế liệu đều bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh. Việc có phải đăng ký hay không phụ thuộc vào tính chất hoạt động thực tế.

Các trường hợp không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh bao gồm:

• Cá nhân thu mua phế liệu nhỏ lẻ, mang tính lưu động
• Không có địa điểm thu mua cố định
• Hoạt động không thường xuyên, mua bán mang tính thời vụ

Ngược lại, nếu hoạt động thu mua phế liệu có địa điểm cố định, diễn ra thường xuyên và mang tính ổn định thì bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh.

Những trường hợp bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh thu mua phế liệu

Bạn phải đăng ký hộ kinh doanh nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có bãi tập kết, kho chứa phế liệu cố định
• Thu mua phế liệu hàng ngày hoặc thường xuyên
• Có hoạt động sơ chế phế liệu như phân loại, cắt, ép, rửa
• Có thuê lao động làm việc thường xuyên
• Có doanh thu ổn định, quy mô lớn

Quy trình đăng ký hộ kinh doanh thu mua phế liệu

Hộ kinh doanh thu mua phế liệu đăng ký tại Ủy ban nhân dân quận/huyện nơi đặt địa điểm kinh doanh.

Hồ sơ đăng ký gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh
• Bản sao căn cước công dân của chủ hộ
• Thông tin địa điểm kinh doanh (địa chỉ bãi, kho)

Sau khi được cấp Giấy đăng ký hộ kinh doanh, hộ kinh doanh thực hiện đăng ký mã số thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

Thu mua phế liệu có phải nộp phí bảo vệ môi trường không?

Trường hợp hộ kinh doanh chỉ thu mua, tập kết phế liệu mà không phát sinh sơ chế và không xả nước thải thì không thuộc đối tượng nộp phí bảo vệ môi trường.

Nếu có hoạt động sơ chế phế liệu và phát sinh xả nước thải công nghiệp, hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải theo quy định.

Các loại thuế hộ kinh doanh thu mua phế liệu phải nộp từ năm 2026

Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh thu mua phế liệu áp dụng các loại thuế sau:

• Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
• Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Lệ phí môn bài đã bãi bỏ từ 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn phải nộp khoản phí này.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ thu mua phế liệu

Theo quy định áp dụng từ năm 2026:

• Doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống: không phải nộp thuế GTGT và TNCN
• Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: phải nộp thuế đối với phần doanh thu vượt ngưỡng

Thuế suất áp dụng cho hoạt động thu mua phế liệu

Hoạt động thu mua phế liệu thuộc nhóm mua bán hàng hóa, áp dụng tỷ lệ thuế như sau:

Loại thuế	Tỷ lệ áp dụng
Thuế GTGT	1% trên doanh thu chịu thuế
Thuế TNCN	0,5% trên doanh thu chịu thuế
Tổng cộng	1,5%

Ví dụ cụ thể cách tính thuế thu mua phế liệu

Một hộ kinh doanh thu mua phế liệu có doanh thu năm 2026 là 800 triệu đồng.

Phần doanh thu chịu thuế là:

800 triệu – 500 triệu = 300 triệu đồng

Số thuế phải nộp:

• Thuế GTGT: 300 triệu × 1% = 3 triệu đồng
• Thuế TNCN: 300 triệu × 0,5% = 1,5 triệu đồng

Tổng số thuế phải nộp trong năm là 4,5 triệu đồng.

Ghi chép sổ sách đối với hộ thu mua phế liệu

Hộ kinh doanh thu mua phế liệu không phải áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhưng bắt buộc phải ghi sổ theo dõi doanh thu.

Nội dung sổ theo dõi nên bao gồm:

• Ngày mua – bán phế liệu
• Loại phế liệu (sắt, giấy, nhựa…)
• Số tiền thu được
• Tổng doanh thu theo ngày/tháng

Hộ kinh doanh thu mua phế liệu có phải xuất hóa đơn không?

Hộ kinh doanh thu mua phế liệu không bắt buộc xuất hóa đơn cho các giao dịch nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn điện tử trong các trường hợp:

• Bán phế liệu cho doanh nghiệp có yêu cầu hóa đơn
• Giao dịch có giá trị lớn
• Cơ quan thuế yêu cầu để đối chiếu doanh thu

Kỳ tính thuế và hình thức kê khai

Hộ kinh doanh thu mua phế liệu có thể lựa chọn:

• Kê khai thuế theo năm
• Kê khai theo quý nếu phát sinh thường xuyên

Trong thực tế, kê khai theo năm là hình thức đơn giản, phù hợp với đa số hộ thu mua phế liệu nhỏ và vừa.

Hỏi – đáp thường gặp về thuế thu mua phế liệu

Hỏi: Tôi đi thu mua đồng nát bằng xe máy, không có bãi cố định, có cần đăng ký hộ kinh doanh không?

Đáp: Không. Trường hợp này được xem là hoạt động thương mại lưu động, không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh.

Hỏi: Tôi có bãi phế liệu cố định nhưng doanh thu dưới 500 triệu/năm, có phải nộp thuế không?

Đáp: Không phải nộp thuế GTGT và TNCN, nhưng vẫn cần ghi chép doanh thu để giải trình khi cần.

Hỏi: Bán phế liệu cho công ty, họ yêu cầu hóa đơn thì làm thế nào?

Đáp: Hộ kinh doanh phải đăng ký và xuất hóa đơn điện tử cho giao dịch đó.

Hỏi: Không ghi sổ doanh thu có bị phạt không?

Đáp: Có thể bị ấn định doanh thu cao hơn thực tế và truy thu thuế nếu cơ quan thuế kiểm tra.